Noto i Syrakuzy - barokowy blask i echa starożytności

 

Kościół św. Karola Boromeusza, Noto (źródło)

NOTO

Noto to prawdziwa wizytówka sycylijskiego baroku i jedno z najpiękniejszych miast we Włoszech zbudowanych w tym właśnie stylu architektonicznym. Co ciekawe, Noto nie stoi w tym samym miejscu, co pierwotne miasto sprzed XVII wieku – to efekt katastrofalnego trzęsienia ziemi w 1693 roku, które zniszczyło niemal całe południowo – wschodnie wybrzeże Sycylii, z Katanią, Avolą i Ragusą włącznie. Powodem trzęsienia ziemi feralnego dnia 11 stycznia 1693 roku była erupcja Etny. Szacuje się, że miało ono magnitudę 7,4 stopni w skali Richtera, zaś w jego wyniku śmierć poniosło 60 000 osób, w tym ponad 2/3 mieszkańców Katanii.

Etna. Spacer po wulkanie

 

Patrząc na Sycylię z lotu ptaka nie sposób nie dostrzec jej największej dumy i grozy – potężnej Etny. Ta majestatyczna góra od tysiącleci przyciąga spojrzenia, karmi wyobraźnię, budzi zachwyt…  ale i respekt. To nie tylko najwyższy czynny wulkan Europy – jest mniej więcej dwa i pół razy wyższa od kolejnego co do wielkości Wezuwiusza – ale też jeden z najbardziej aktywnych na świecie. Jakby tego było mało, jest stratowulkanem – czyli tworem zbudowanym z naprzemiennych warstw lawy i materiałów piroklastycznych tworzących charakterystyczny stożek – ukształtowanym około 500 tysięcy lat temu, w plejstocenie i holocenie, co czyni ją najstarszym znanym wulkanem tego typu na ziemi.

Taormina - sycylijska diva z Etną w tle

 

Taormina

Wschodnia Sycylia powitała mnie Taorminą – i było to powitanie nieoczekiwanie zachwycające. Malowniczo położona w Górach Pelorytańskich, rozpościerająca się na szczycie i stromych zboczach wzgórza Monte Tauro, opadających wprost do turkusowych wód Morza Jońskiego, oferuje spektakularne, zapierające dech w piersiach widoki, aż po dymiącą, majestatyczną Etnę na południu. Nic dziwnego, że miasteczko jest niezwykle popularne wśród turystów i choć przez większą część roku panuje tu niemiłosierny gwar i zgiełk, pozostaje miejscem magicznym, zniewalającym i niebywale urokliwym.

Malownicze Cefalù i niezłomna Messyna - dwie twarze północnej Sycylii

 

Cefalu

Jeśli Palermo i Monreale to serce i dusza Sycylii, to Cefalù jest jej uśmiechem – jasnym, spokojnym, leniwym i odrobinę nostalgicznym. Malowniczo wtulone między błękit Morza Tyrreńskiego a majestatyczną skałę zwaną La Rocca, miasteczko przypomina kadr z włoskiego filmu, w którym czas płynie wolniej, a każdy zakręt wąskiej uliczki niesie ze sobą powiew historii.

Palermo i Monreale – od tajemnic katakumb po złote kopuły katedr

 

Katedra w Palermo

Palermo to miasto pełne kontrastów – tętniące życiem, wielokulturowe, noszące ślady swojej burzliwej historii i dawnej świetności. To miejsce, gdzie zaniedbane fasady, odrapane zaułki, zatłoczone i głośne ulice oraz wszędobylski chaos nieoczekiwanie splatają się z niezwykłym historycznym i architektonicznym dziedzictwem, którego próżno szukać gdziekolwiek indziej. 

Sycylia - kraina mitów, normańskich królów i złotych katedr

Taormina

Sycylia to coś więcej niż tylko największa wyspa na Morzu Śródziemnym. To istny tygiel kultur, prawdziwa mozaika mitów i legend, niezwykłej historii i fantastycznych krajobrazów – od majestatycznej, surowej Etny po urokliwe, rajskie plaże. 

Uroki jeziora Como

 

Jezioro Como i Bellagio

Jezioro Como leżące w północnych Włoszech, w Lombardii, nie jest wprawdzie największym akwenem wodnym w tym kraju – rozmiarem ustępuje Lago di Garda znajdującemu się między Wenecją a Mediolanem oraz Lago Maggiore położonemu u podnóża Alp Lombardzkich – jest jednak tym najgłębszym (średnia głębokość to 154 metry!), a zdaniem wielu również najpiękniejszym i najbardziej malowniczym. 

Certosa di Pavia - najpiękniejsze gotyckie opactwo północnych Włoch

 

Certosa di Pavia

Certosa di Pavia to przepiękny, późnogotycki zespół klasztorny położony ok. 8 km na północ od Pavii. Ta istna perła architektury sakralnej i jeden z najwspanialszych zabytków Lombardii został wybudowany w XIV wieku w miejscu strategicznym – w połowie drogi między Mediolanem, stolicą księstwa, a Pavią, drugim co do ważności i znaczenia miastem, gdzie wychowywał się książę - fundator i gdzie siedzibę miał jego dwór. Stanowił istotną część jego terenów myśliwskich. 

Wenecja - La Serenissima

 

Wenecja

Dopiero widok Wenecji 

Gdy u wyjścia rozbłysła 

Na czystym płótnie niebios 

Wyjęta ze snu 

A z kamienia i wody 

Rzeczywista – 

Kazał mi stanąć z zachwytu *

Werona. Patrzą na nas wieki

 

Widok na Weronę oraz most Ponte della Navi na Adydze

Lecz świat mój cały mieści się w Weronie * , czyli jak to z Romeem i Julią było

 Nie da się ukryć, że Werona swoje istnienie w kulturze masowej zawdzięcza Williamowi Szekspirowi, który akcję jednego ze swoich najsłynniejszych dramatów osadził właśnie w tym mieście. I chociaż on sam nigdy w Weronie nie był, jedynie poznał miasto, inspirując się dziełami innych, niezwykły wpływ tragedii Anglika na werończyków oraz turystów doprowadził do wyodrębnienia różnych miejsc, w których miały rozgrywać się perypetie dwojga kochanków. 

Suplement, czyli toskańskie miscellanea

 

Widok z Montepulciano na Val d'Orcia

Co jeszcze zapadło mi w pamięć lub zauroczyło w Toskanii? 

Florencja - perła w koronie Medyceuszy

 

Florencja

Florencja położona jest w środkowej części Włoch, u stóp Apeninów, nad rzeką Arno. Jest stolicą Toskanii, kolebką i prawdziwą perłą Renesansu, o przebogatej, barwnej i niezwykle burzliwej historii. 

Miasto zostało założone przez Etrusków, ale zburzone przez Sullę w 82 r p.n.e. i odbudowane przez Juliusza Cezara w 59 r p.n.e. jako kolonia dla byłych żołnierzy i nazwane Florentia. Jako że została zbudowana na planie obozu wojskowego, posiada szachownicowy układ ulic, który można podziwiać po dziś dzień. Podbijana kolejno przez Ostrogotów, Gotów, Longobardów i Franków, od początku XI wieku zaczęła wreszcie zyskiwać na znaczeniu jako ośrodek handlu, głównie z uwagi na położenie - na drodze z Francji do Rzymu. 

San Gimignano - średniowieczny Manhattan i Piza - miasto cudów

 

Piazza della Cisterna, San Gimignano

San Gimignano to niewielkie, urokliwe, otoczone grubymi, kamiennymi murami miasteczko położone w dolinie rzeki Elsy, na wzgórzu w połowie drogi między Sieną a Florencją.  Jednak nie tylko jego położenie sprawia, że góruje nad otoczeniem i jest widoczne z daleka. Dzieje się tak za sprawą wysokich,  charakterystycznych, czworokątnych wież, dzięki którym San Gimignano zyskało dumne miano Średniowiecznego Manhattanu – z dawno minionych czasów zachowało się 14 takich budowli, tworzących wyjątkowy, intrygujący krajobraz miasta. 

Wygnaj się na Elbę!

Z Piombino na Elbę

 

Jeśli kiedykolwiek będziecie planować zwiedzanie Toskanii, nie zapomnijcie uwzględnić w swoim projekcie wizyty na niewielkiej, malowniczej i zdecydowanie wartej tego, by postawić na niej stopę, wyspie. Najprościej dostać się na Elbę promem z Piombino i tak też zrobiłam.

Elba jest trzecią co do wielkości wyspą należącą do Archipelagu Wysp Toskańskich, położonych na Morzu Tyrreńskim, między Półwyspem Apenińskim a Korsyką. Od stałego lądu dzieli ją zaledwie dwanaście kilometrów. Najwyższym szczytem Elby jest Monte Cappane o wysokości 1017 m n.p.m., zwany dachem Toskanii. Największym miastem jest Portoferraio i to tam dziś Was zabiorę.

Pienza - brama do Val d'Orcia i mistyczna Siena

 

Moja wędrówka po Toskanii, a dokładniej po jej najpiękniejszym i najbardziej malowniczym regionie – Val d’Orcia - rozpoczęła się w renesansowym miasteczku Pienza. Co ciekawe, jeszcze do 1462 roku znajdowała się w tym miejscu niewielka osada o nazwie Corsignano, w której przyszedł na świat Aeneas Silvius Piccolomini, późniejszy papież Pius II. Ten poeta i humanista, kiedy tylko objął swój urząd, zlecił przebudowę swego rodzinnego miasta na wzór tzw. harmonijnego miasta idealnego, znanemu florenckiemu architektowi Bernardo Rosselliniemu.

Projekt miał się opierać na humanistycznych założeniach urbanistycznych, popularnych w epoce Renesansu. Plan papieża nie do końca się powiódł, gdyż zmarł on przedwcześnie, co dla miasta oznaczało praktycznie koniec jego rozwoju. Pienza zyskała nowe miano na cześć swego najznamienitszego mieszkańca, zaś jej ścisłe historyczne centrum pozostało niezmienione od czasów Piusa II. 

Odmieniony świat. Opowieść o Pompejach

Pumeks z Wezuwiusza

"Odmieniony świat, głęboko pogrzebany pod popiołami niby pod śnieżną lawiną."

Tak pisał o kataklizmie, który dotknął Pompeje, Pliniusz Młodszy w listach do Tacyta. Co prawda spisał te słowa po dwudziestu pięciu latach od chwili, w której czas dla mieszkańców miasta się zatrzymał i prawdopodobnie minął się nieco z prawdą, wskazując datę 24 sierpnia 79 r. n.e., niemniej jednak jest to relacja naocznego świadka katastrofy. Zguba nadeszła z zupełnie nieoczekiwanej strony, przeistaczając źródło bogactwa i urodzaju krainy w przyczynę jej zagłady. 

"Madonny z Bari"

Autor: Renata Czarnecka
Tytuł: "Madonny z Bari"
Wydawnictwo: Książnica - Grupa Wydawnicza Publicat, 2015
Ilość stron: 345
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Madonny z Bari to kontynuacja losów bohaterek Księżnej Mediolanu - Izabeli Aragońskiej i jej córki, Bony Marii Sforzy. Owdowiałą księżnę pożegnaliśmy w dramatycznym momencie życia: skonfliktowaną z wujem, faktycznym władcą Mediolanu i uzurpatorem, Ludwikiem Sforzą, który robi wszystko, by pozbawić siostrzenicę praw do władania księstwem, kontrolując każdy jej ruch i odbierając syna, spadkobiercę tytułu, Franciszka. Izabela, wspierana przez córki: Hipolitę i Bonę, nie traci nadziei na odmianę losu, odzyskanie syna i mediolańskiego tronu. 

Początek fabuły Madonn z Bari zwiastuje potężne zmiany w księstwie rządzonym przez Il Mora: oto Ludwik XII, roszczący sobie prawa do Neapolu i Mediolanu, przekracza granice Francji i zbliża się do bram miasta. Sforza w popłochu opuszcza swoje włości, Izabela tryumfuje, licząc na rychłe odzyskanie domeny, jednak francuski monarcha ani myśli oddać jej władzy w księstwie.

"Szatan z papieskiego rodu. Prawdziwe życie Cezara Borgii"

Autor: Arael Zurli
Tytuł: "Szatan z papieskiego rodu. Prawdziwe życie Cezara Borgii"
Wydawnictwo: Bellona, 2013
Ilość stron: 446
Okładka: miękka

Historia rodu Borgiów od stuleci jest obiektem fascynacji i chyba nie minę się z prawdą, jeśli dodam, że niejednokrotnie chorobliwego wręcz zainteresowania.  Niemal od samego początku podsycanego przez plotki i wyobrażenia przefiltrowane przez fantazję, podziw, strach i nienawiść im współczesnych, ale i złą sławę, na którą sami zainteresowani sobie zasłużyli. W pikantnych i budzących grozę opowieściach o skandalach, rozpuście, kazirodztwie, intrygach, spiskach i zabójstwach, jakich dopuszczali się członkowie papieskiej familii, ograniczani jedynie przez własną fantazję, niepohamowane ambicje i żądzę władzy, trudno było już wówczas oddzielić prawdę od fikcji - utrwalały one zatem przez wieki złą sławę rodu i wizerunek, jaki znamy do dziś. Dlatego też książki takie, jak Szatan z papieskiego rodu, opierające się na autentycznych przekazach i zgodne z prawdą historyczną w najdrobniejszych szczegółach, ukazują Borgiów w prawdziwym świetle, przekonując, że fakty niejednokrotnie są równie - a często nawet i bardziej - interesujące, co fikcja.

"Mona Lisa. Odkryte życie"

Autor: Dianne Hales
Tytuł: "Mona Lisa. Odkryte życie"
Wydawnictwo: PWN, 2015
Ilość stron: 413
Okładka: miękka ze skrzydełkami

"Mona Lisa" to jedno z najsłynniejszych malarskich arcydzieł epoki Renesansu i bodaj najbardziej rozpoznawalny portret na świecie, od stuleci przykuwający powszechną uwagę i rozpalający wyobraźnię, nieodmiennie intrygujący i inspirujący. Niemal od początku swego istnienia jest natchnieniem dla całych zastępów artystów, twórców literackich, filmowych, muzycznych czy reklamowych, współcześnie zaś - prawdziwą ikoną popkultury. Powstały dziesiątki teorii na temat tożsamości modelki Leonarda, tajemnicy jej zagadkowego uśmiechu i hipnotyzującej głębi spojrzenia. Kim jednak była w rzeczywistości kobieta z obrazu mistrza Renesansu - wedle najstarszego opisu dzieła Lisa Gherardini, żona florenckiego kupca Francesca del Giocondo? Dlaczego Leonardo sportretował właśnie ją?

"Księżna Mediolanu"

Autor: Renata Czarnecka
Tytuł: "Księżna Mediolanu"
Wydawnictwo: Książnica, Grupa Wydawnicza Publicat, 2015
Ilość stron: 396
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Niewiele kobiet renesansu zdołało zapisać się w zbiorowej świadomości; nieprzypadkowo żadna z wybitnych przedstawicielek płci pięknej tamtej epoki nie pochodziła z niskiej lub średniej warstwy społecznej, a były to w większości władczynie lub co najmniej żony władców. Elżbieta I, Katarzyna Medycejska, Izabela Burgundzka, Izabela d'Este czy nieznana poza Polską (a u nas ciesząca się niezasłużenie nie najlepszą sławą) Bona Sforza, to najbardziej bezdyskusyjne przykłady kobiet przebojowych, o nieprzeciętnych talentach dyplomatycznych i politycznych, doskonale radzące sobie w szowinistycznym, męskim świecie.

Aby zapisać się na kartach historii nie wystarczyło jednak być wysoko urodzoną, wszechstronnie wykształconą, inteligentną i utalentowaną, o niezłomnym i twardym charakterze kobietą. Jakże często była to jeszcze kwestia odrobiny szczęścia czy sprzyjających okoliczności, które cienką linią oddzielały tryumf od klęski. Jedną z niezwykłych, renesansowych dam, która musiała stoczyć wiele ciężkich bitew z przeciwnościami losu, a o której historycy mówią niewiele i nieczęsto, jest kobieta wspominana w naszym kraju może tylko w kontekście jej sławnej - niesławnej córki, polskiej królowej Bony: księżna Mediolanu, Izabela Aragońska.