Barcelona - miasto zaczarowane

Mozaiki Gaudiego w Parku Guell

Tak się szczęśliwie złożyło, że moje dwie przyjaciółki i ja miałyśmy wolny weekend w październiku i żadnych konkretnych planów. Postanowiłyśmy spędzić razem czas w Barcelonie.

"Mnich"

Autor: Matthew Gregory Lewis
Tytuł: "Mnich"
Wydawnictwo: Vesper, 2016
Ilość stron: 457
Okładka: miękka ze skrzydełkami

W II połowie XVIII wieku ludzką wyobraźnią i umysłami zawładnęła powieść gotycka. Ów gatunek literacki powstał w reakcji na racjonalizm epoki Oświecenia, jako wyraz tęsknoty za tym, co tajemnicze i niewyjaśnione oraz fascynacji tym, co mroczne, groźne, nadprzyrodzone, w uznaniu istnienia sfer niedostępnych racjonalnemu pojmowaniu czy ogarnięciu rozumem. Zainteresowanie folklorem, dawnymi legendami i literaturą, fascynacja średniowieczem, czy raczej wyobrażeniem o nim, znalazło również odzwierciedlenie w motywach, które stały się nieodzownymi elementami powieści gotyckich, na czele z zaliczanym dziś do klasyki gatunku Zamczyskiem w Otranto Horacego Walpole'a czy Tajemnicami zamku Udolpho Ann Radcliffe. Tajemnicza, upiorna atmosfera, posępna, grobowo - lochowa sceneria zamków, klasztornych ruin, nawiedzonych cmentarzy, klątwy, przepowiednie, szaleństwo, zakazane namiętności, gwałtowne śmierci, mroczne sekrety, istoty i zjawiska nadprzyrodzone w najróżniejszych formach, wariacjach i konfiguracjach budowały fabułę i narrację opowieści grozy.

"Czekając na Roberta Capę"

Autor: Susana Fortes
Tytuł: "Czekając na Roberta Capę"
Wydawnictwo: Muza, 2010
Ilość stron: 253
Okładka: miękka

Robert Capa, a właściwie Andre Friedmann, to człowiek - legenda. Jeden z najważniejszych fotoreporterów XX wieku, autor zdjęć z pięciu wojen: hiszpańskiej wojny domowej, wojny chińsko - japońskiej, II wojny światowej, I wojny izraelsko - arabskiej i I wojny indochińskiej; autor Padającego żołnierza, zdjęcia, które stało się symbolem hiszpańskiej wojny domowej, ugruntowało pozycję Capy jako reportera wojennego i które po dziś dzień uznawane jest za jedną z najlepszych fotografii wojennych wszech czasów. Jego życie i charakter pracy najlepiej obrazują słowa, które przeszły do historii i stały się mottem wielu jego kolegów po fachu: Jeśli twoje zdjęcie nie jest dość dobre, znaczy to, że podszedłeś nie dość blisko. Zginął w wyniku wybuchu miny w Indochinach, dokumentując przebieg tamtejszej wojny.

Skąd się wziął Robert Capa? Kim była Gerda Taro, która go wymyśliła?

"Zimowe Panny"

Autor: Cristina Sanchez - Andrade
Tytuł: "Zimowe Panny"
Wydawnictwo: Muza, 2016
Ilość stron: 317
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Małe, zamknięte, wiejskie społeczności to struktury istniejące poza czasem, a raczej w czasie zawieszone; mające swój etos, poczucie tożsamości, swoją historię i tajemnice - skrzętnie podtrzymywane, hołubione, a nawet mitologizowane - oraz swój porządek, na straży którego stoją wszyscy mieszkańcy. Los jednostki jest z góry zaplanowany i przesądzony, decyduje o nim społeczność, dbająca o zachowanie bezpiecznego, gwarantującego jej istnienie i sens, statusu quo. Nie można stamtąd uciec, bo miejsce to tkwi głęboko w umyśle, kształtuje życie, przyzwyczajenia, całą przyszłość. A jednak bywają jednostki, które próbują się wyrwać z tego świata i wziąć los we własne ręce. Jakie konsekwencje dla całej społeczności - i zbuntowanej jednostki - ma burzenie ustalonego od wieków ładu?

"Uśpiony głos"

Autor: Dulce Chacon
Tytuł: "Uśpiony głos"
Wydawnictwo: Marginesy, 2014
Ilość stron: 372
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Fragment Guerniki Pabla Picassa nieprzypadkowo znalazł się na okładce polskiego wydania powieści Dulce Chacon. I nie bez przyczyny jest to fragment ukazujący cierpienie kobiety trzymającej w ramionach martwe dziecko. Tematem malowidła, upamiętniającego zbombardowanie baskijskiego miasteczka Guernica przez Niemców wspierających dyktaturę Francisco Franco, jak i książki hiszpańskiej pisarki, jest - najogólniej rzecz ujmując - Hiszpania za czasów wojny domowej i rządów generalissimusa. I zarówno wspomniana scena z dzieła Picassa, jak i Uśpiony głos, opowiadają głównie o losie hiszpańskich kobiet, które przeżyły piekło wojny domowej, o prześladowaniach i represjach, jakie były ich udziałem po jej zakończeniu, o złamanym życiu, utraconych bliskich i ranach, które nigdy się nie zagoiły.

"Tysiąc drzewek pomarańczowych"

Autor: Kathryn Harrison
Tytuł: "Tysiąc drzewek pomarańczowych"
Wydawnictwo: Marginesy, 2015
Ilość stron: 390
Okładka: miękka ze skrzydełkami

XVII-wieczna Hiszpania. Czasy Inkwizycji, widowiskowych autodafe, płonących stosów i panicznego strachu tyleż przed wszędobylskimi "urzędnikami Boga" w białych, dominikańskich płaszczach, co przed urokiem rzucanym przez czarownice, zawzięcie tropionych przez inkwizytorów.

Duszną, mroczną, przesyconą beznadzieją, rezygnacją i nieustannym lękiem przed czającym się zewsząd zagrożeniem atmosferę epoki znakomicie oddaje powieść Kathryn Harrison. Jej bohaterkami są dwie kobiety, które - wydawałoby się - nie łączy nic, poza datą urodzenia. Królowa Hiszpanii, Maria Luisa, bratanica Ludwika XIV i uboga córka hodowcy jedwabników Francisca de Luarca przyszły na świat tego samego dnia, 4 lutego 1662 roku. Czyż dwie tak różne kobiety, zajmujące skrajne miejsca w społecznej hierarchii, mogło cokolwiek łączyć? Kathryn Harrison, opisując równolegle historie swych bohaterek pokazuje, jak w istocie wiele wspólnego miały one ze sobą: monarchini i wieśniaczka, ofiary swej epoki, którym złamano życie i odebrano wszystko.

"Tetrameron"

Autor: Jose Carlos Somoza
Tytuł: "Tetrameron"
Wydawnictwo: Muza, 2014
Ilość stron: 253
Okładka: miękka

Wyobraź sobie, że przemierzasz labirynt, który sama tworzysz, wędrując. Jeżeli nie postąpisz naprzód, nigdy nie znajdziesz wyjścia, bo nie będzie ono istniało. Jeżeli się cofniesz, wszystko to, co stworzyłaś, zmieni się w przeszkodę. A jeżeli wreszcie znajdziesz wyjście, jaka to będzie dla ciebie satysfakcja, skoro wiesz, że sama stanowiłaś jedyną drogę?

Każdy z nas doskonale wie, że dorastanie nie jest rzeczą łatwą i bezproblemową, z pewnością zaś na tyle znaczącą, że nie bez powodu od zarania dziejów, we wszystkich kulturach świata, symboliczne przejście ze stanu dzieciństwa do dorosłości wiązało się z dopełnieniem rytuałów inicjacyjnych. Ostateczne zerwanie z dzieciństwem, niewiedzą, aseksualnością symbolizowała inicjacyjna śmierć, zaś ponowne narodziny oznaczały nic innego, jak samopoznanie, poszerzenie świadomości, stworzenie swojego nowego ja, wkroczenie w dorosłość.

Ciekawą wariację obrzędu przejścia, naszpikowaną symboliką i bogatą w metafory, zaprezentował w swej najnowszej powieści Jose Carlos Somoza - hiszpański psychiatra, który poświęcił się pisarstwu. Inspiracje z pogranicza psychologii, religioznawstwa i antropologii kultury są wyraźnie widoczne w Tetrameronie, intrygującej opowieści o dorastaniu.

"Przysięga królowej. Historia Izabeli Kastylijskiej"

Autor: Christopher W. Gortner
Tytuł: "Przysięga królowej. Historia Izabeli Kastylijskiej"
Wydawnictwo: Znak, 2014
Ilość stron: 445
Okładka: miękka

Nikt nie wierzył, że zostałam stworzona do rzeczy wielkich - tymi słowami rozpoczyna się opowieść o losach Izabeli Kastylijskiej - postaci tyleż fascynującej, co kontrowersyjnej, kobiety niezwykłej i pełnej sprzeczności; z jednej strony to właśnie jej rządom Hiszpania zawdzięcza swoją jedność i potęgę, z drugiej zaś - to za jej panowania nastąpiło odrodzenie inkwizycji, prześladowania i wypędzenie Żydów z Hiszpanii, a także zdobycie Grenady i tym samym zakończenie wielowiekowej rekonkwisty, nie wspominając już o dramatycznych skutkach wypraw Krzysztofa Kolumba i odkrycia Nowego Świata. Nie można jednak przecenić jej wpływu na losy nie tylko Hiszpanii, ale też Europy i całego świata. Do dziś trudno jednoznacznie ocenić postać królowej, jej decyzji, czynów i dziedzictwa, jakie po sobie zostawiła; by podjąć taką próbę, warto poznać bliżej jej osobowość, charakter i motywacje, jakimi się kierowała. Doskonałym punktem wyjścia będzie lektura beletryzowanej biografii Izabeli Kastylijskiej pióra Christophera Gortnera.

"Miłość i strach. Dzieje uczuć kobiet i mężczyzn" t. IV

Autor: Jerzy Besala
Tytuł serii: "Miłość i strach. Dzieje uczuć kobiet i mężczyzn"
Tytuł tomu: "Wiek XVI-XVIII. Uwolnienie i konsumpcja żądz"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2014
Ilość stron: 514
Okładka: twarda

Miłość i strach. Dzieje uczuć kobiet i mężczyzn to znakomity cykl autorstwa znanego historyka i publicysty Jerzego Besali, powstały na bazie zainteresowania zagadnieniami z pogranicza historii, socjologii, psychologii i antropologii. Jego motywem przewodnim jest ludzka obyczajowość i uczuciowość oraz to, jak kształtowała się ona na przestrzeni wieków; każdy z tomów, a mam właśnie w rękach czwarty, jest wnikliwym, analitycznym spojrzeniem na kulturę i historię człowieka przez pryzmat stosunków międzyludzkich oraz uczuć towarzyszących nam od zarania dziejów.

Poprzednie części serii skupiały się na cywilizacjach starożytnych oraz okresie średniowiecza; niniejszy tom, zatytułowany Uwolnienie i konsumpcja żądz, pozwala bliżej przyjrzeć się przemianom obyczajowym - z naciskiem na relacje damsko-męskie i kwestię uczuć - charakterystycznych dla XVI, XVII i XVIII wieku.

"Poza krawędź świata"

Autor: Laurence Bergreen
Tytuł: "Poza krawędź świata"
Wydawnictwo: Rebis, 2014
Ilość stron: 408
Okładka: twarda z obwolutą

XV wiek nie bez powodu przeszedł do historii pod nazwą epoki wielkich odkryć geograficznych. Żeglarze tacy jak

Bartolomeo Diaz, Vasco da Gama, Krzysztof Kolumb czy Ferdynand Magellan swoimi dokonaniami poczynili ogromne zmiany w świadomości Europejczyków, sposobie postrzegania świata, kwestionując ukształtowany w starożytności jego obraz oraz duchowe i intelektualne ograniczenia z niego wynikające, wyznaczając punkt zwrotny w historii. Jednak z nich wszystkich to właśnie Magellan w największym stopniu przyczynił się do poszerzenia geograficznych i umysłowych horyzontów mieszkańców Starego Świata - jego wyprawa była nie tylko najznaczniejszą morską podróżą epoki wielkich odkryć, przeprowadzoną z iście epickim, obejmującym cały świat rozmachem, niezrównaną pod względem ambicji i śmiałości obranego celu, ale także dokonaniem potwierdzającym nowy obraz świata - globu znacznie większego, niż dotąd przypuszczano. Jakim trzeba być człowiekiem, by dokonać tego, co niewyobrażalne, by urzeczywistnić pragnienie tak stare, jak ludzka wyobraźnia: po raz pierwszy opłynąć świat?

"Żona inkwizytora"

Autor: Jeanne Kalogridis
Tytuł: "Żona inkwizytora"
Wydawnictwo: Pascal, 2013
Ilość stron: 415
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Izabela Kastylijska zapisała się na kartach nowożytnej historii jako silna, zdecydowana, dalekowzroczna władczyni, która dzięki małżeństwu z Ferdynandem Aragońskim zapoczątkowała proces zjednoczenia Hiszpanii pod jednym berłem. Jednym z aspektów rządów arcykatolickiej królowej była działalność mająca na celu oczyszczenie kraju z Żydów i muzułmanów. Z wyznawcami Mahometa rozprawiła się ostatecznie zdobywając rządzoną przez Maurów Grenadę kładąc tym samym kres rekonkwiście; ludności żydowskiej i kryptożydowskiej, jak nazywano konwertytów oskarżonych o herezję, postanowiła pozbyć się w inny, nie mniej okrutny sposób. W 1481 roku Izabela Kastylijska przywróciła do życia instytucję inkwizycji tworząc pierwszy jej trybunał w Sewilli i stawiając na jej czele swego spowiednika i doradcę, dominikanina Tomasa de Torquemadę, bezpośrednio podlegającego parze królewskiej. Działalność inkwizycji zaostrzyła jątrzący się od dawna konflikt między "starymi chrześcijanami" a konwertytami - wśród których byli zarówno ci, którzy zmieniali wyznanie w obawie o własne życie i bezpieczeństwo, jednak potajemnie nadal odprawiali żydowskie rytuały religijne, jak i ci, których chrześcijańska wiara była żarliwa i szczera - jednak początkowo nie budziła ona większych obaw społeczności przechrztów.

"Dom tajemnic"

Autor: Lorena Martin D.
Tytuł: "Dom tajemnic"
Wydawnictwo: Bukowy Las, 2013
Ilość stron: 398
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Rodzinne sekrety. Okryte mgłą tajemnicy historie sprzed kilkudziesięciu lat, z czasów naszych babć i dziadków, może starsze... Fakty, które wychodzą na światło dzienne po latach, przy okazji porządkowania rzeczy po zmarłej babci. Zniszczona, stara fotografia znaleziona przypadkiem w dawno nie otwieranej szufladzie. Wychwycone mimochodem słowa z szeptanej rozmowy, gwałtownie urwanej na nasz widok. Wszystko to uświadamia nam, jak w istocie niewiele wiemy o przeszłości naszej rodziny, rozbudzając potrzebę dotarcia do prawdy i poznania naszego dziedzictwa.

W podobnej sytuacji znalazła się bohaterka Domu tajemnic Loreny Martin, Amada. Ta młoda Amerykanka, prawnuczka meksykańskiego dyktatora Porfirio Diaza, postanawia zrekonstruować historię swojej rodziny, w której mnóstwo jest białych plam. Jej ciekawość od dzieciństwa podsyca zawartość tajemniczego, babcinego kuferka, odnalezione przypadkiem zapiski dziadka z czasów wojny domowej w Hiszpanii i fotografia pięknej, obcej kobiety, skrywająca jakiś dramatyczny sekret. W dodatku reakcje najbliższych, którzy konsekwentnie unikają rozmów o przeszłości rodziny, determinują Amadę do podjęcia prób rozwikłania zagadki. Udaje jej się odszukać niejakiego Davida Anasosa, który przez długie lata pracował dla jej dziadków i nakłonić go, by rzucił nieco światła na historię jej rodziny.

"Joanna Szalona"

Autor: Johan Brouwer
Tytuł: "Joanna Szalona"
Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1991
Ilość stron: 200
Okładka: twarda z obwolutą

Z tragiczną postacią Joanny, córki Izabeli Kastylijskiej i Ferdynanda Aragońskiego, po raz pierwszy zetknęłam się na kartach powieści Christophera Gortnera Ostatnia królowa. Losy nieszczęsnej władczyni, której historia nadała przydomek Szalona, były inspiracją dla prostego ludu, natchnieniem dla niezliczonych poetów, pisarzy, dramaturgów i malarzy, niezgłębioną tajemnicą dla psychologów i fascynującą zagadką dla historyków. Przez stulecia wokół postaci Juany la Loca narosła romantyczna legenda czyniąca z niej symbol miłości doskonałej, cierpiącej, wiernej aż po grób, przekraczającej wszelkie granice. Czy jej domniemane szaleństwo było faktem? Czy też Joanna padła ofiarą wybujałych ambicji politycznych i żądzy władzy najważniejszych mężczyzn jej życia - najpierw ojca, potem męża, a w końcu syna, którzy więzili ją przez ponad pół wieku i zajmowali należne jej miejsce na tronie?

"Ostatnia królowa"

Autor: C.W. Gortner
Tytuł: "Ostatnia królowa"
Wydawnictwo: Książnica - Grupa Wydawnicza Publicat, 2011
Ilość stron: 415
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Była bowiem niewiastą stworzoną do znoszenia wszystkiego na tym świecie bez drżenia serca, nigdy nie brakło jej odwagi.

Joannie I Kastylijskiej, córce arcykatolickiej pary królewskiej - Izabeli Kastylijskiej i Ferdynanda Aragońskiego, Historia ukuła przydomek Szalona. I to nie tylko dlatego, że - jak twierdzi wielu uczonych - dotknęła ją dziedziczna choroba rodu Trastamara, depresja maniakalna, którą pogłębił 46 - letni pobyt w dożywotnim więzieniu w twierdzy Tordesillas (swoją drogą, któż pozostałby przy zdrowych zmysłach w podobnych okolicznościach?), lecz zważywszy na bezprzykładną odwagę, zaciekłą determinację, zadziwiającą bezkompromisowość i niezwykłą pomysłowość, jakimi kierowała się walcząc o należne jej dziedzictwo z męską pychą, próżnością, ambicją, żądzą władzy oraz skrajną mizoginią. Jej burzliwe losy, wyrządzone jej krzywdy i długoletnia gehenna, z której wyzwoleniem okazała się dopiero śmierć, stały się tematem powieści Christophera Gortnera Ostatnia królowa.

"Klasztor"

Autor: Panos Karnezis
Tytuł: "Klasztor"
Wydawnictwo: Replika

Dostrajając się do pogody za oknem zapragnęłam lektury spokojnej, nostalgicznej i refleksyjnej. Wiedziona intuicją sięgnęłam po Klasztor Panosa Karnezisa, jednak tym razem mój szósty zmysł najwyraźniej się zawiesił. W zimnych, klasztornych murach kojarzących się zazwyczaj z obojętnością na ziemskie sprawy i czystą miłością skierowaną do Boga nie odnalazłam kojącego spokoju i błogiego zapomnienia. Odkryłam w nich natomiast porażający swą intensywnością dramat ludzkiego cierpienia, rozpaczy i niekończącej się pokuty, całą gamę burzliwych, gwałtownych, zajadłych uczuć i emocji, które latami tłumione, przyczajone, wybuchają nagle z potężną siłą sprowokowane niecodziennym wydarzeniem, burząc tyleż kruchy, co pozorny spokój i bezpieczną monotonię klasztornego życia.

Hiszpania, początek XX wieku. Na progu położonego na uboczu żeńskiego klasztoru Matki Boskiej Miłosiernej ktoś podrzuca walizkę z noworodkiem. Wydarzenie to zakłóca ustalony rytm i wprowadza zamęt w ascetyczne i spokojne życie sióstr. Matka przełożona upatruje w tym zdarzeniu znaku od Boga i szansy na naprawienie grzechów z przeszłości, dlatego też postanawia zatrzymać dziecko w klasztorze.

"Grabarz"

Autor: Peter Grandbois
Tytuł: "Grabarz"

Juan Rodrigo mieszka w niewielkiej wsi na południu Hiszpanii, a raczej poza jej granicami, w oddaleniu od ludzkich siedzib.

Juan Rodrigo jest bowiem grabarzem podobnie jak jego ojciec i dziadek. Odziedziczył ten zawód czy też może powołanie po swoich przodkach wraz z wyjątkowym darem - zdolnością widywania duchów i rozmawiania z nimi.

Zmarli po śmierci mają zwyczaj nawiedzania Juana, opowiadania mu o swoich losach, swym życiu, niejednokrotnie wyjawiając mu swoje sekrety - a wszystko po to, by grabarz, który ze względu na swój specyficzny dar przyjął na siebie rolę pośrednika między żywymi a umarłymi - opowiadając rodzinie zmarłego prawdziwą historię jego życia pomógł bliskim pogodzić się ze stratą, uporządkować sprawy, które zmarły pozostawił niedokończone, a nieraz nawet naprawić zło, które ten wyrządził za życia.

Balansując nieustannie na granicy światów grabarz niczym gawędziarz snuje opowieści o ludzkich losach, kształtuje wspomnienia tych, co pozostali kojąc ich żal oraz nadając śmierci sens i znaczenie.