"Damy ze skazą"

Autor: Kamil Janicki
Tytuł: "Damy ze skazą"
Seria: Prawdziwe historie
Wydawnictwo: Znak Horyzont, 2016
Ilość stron: 444
Okładka: twarda

Damy ze skazą powstały jako kontynuacja Żelaznych dam - publikacji przybliżającej sylwetki i losy małżonek pierwszych Piastów - Dobrawy, Ody i Emnildy - które znacząco przyczyniły się do zaistnienia Polski jako pełnoprawnego państwa chrześcijańskiego i budowy jego potęgi, a mimo to przez Historię niedocenionych lub wręcz zapomnianych. W swojej najnowszej książce Kamil Janicki kontynuuje zamysł i realizuje swój cel: odtwarza losy towarzyszek życia kolejnych polskich władców wczesnego średniowiecza - kobiet, które zaginęły w odmętach dziejów, jak Maria Dobroniega, ruska księżniczka z dynastii Rurykowiczów i małżonka Kazimierza Odnowiciela, za której sprawą udało się przywrócić Polsce dawne granice, powszechnie pogardzana Rycheza - siostrzenica samego cesarza Ottona III i żona Mieszka II, która wielokrotnie ratowała spuściznę swego teścia przed upadkiem czy Przedsława - siostra władcy Rusi Jarosława Mądrego, zhańbiona i uprowadzona przez Bolesława Chrobrego jako wojenne trofeum, która z pomocą biskupa Gaudentego rzuciła klątwę na rodzące się polskie imperium.

"Królowa"

Autor: Elżbieta Cherezińska
Tytuł: "Królowa"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2016
Ilość stron: 575
Okładka: miękka ze skrzydełkami

 

Po tobie zostaną ślady na ziemi. Wybiłeś monetę ze swym imieniem, a ja? Co zostanie po mnie? Pieśni skaldów, siostro.

Na finalną część dylogii o Świętosławie, córce Mieszka i siostrze Bolesława Chrobrego, przyszło czytelnikom czekać kilka miesięcy. Królowa jest bezpośrednią kontynuacją Hardej, oba tomy tworzą zaś porywającą,  barwną, zapierającą dech w piersiach rozmachem opowieść o losach piastowskiej księżniczki, która jako królowa i matka królów zasiadała na tronach Szwecji, Danii, Norwegii i Anglii. I choć przekazy historyczne dotyczące Świętosławy są skąpe i niejednoznaczne, nie dające pewności, że siostra Bolesława, matka króla Anglii Knuta - Santslaue, królowa ze skandynawskich sag - Sigrida Storrada i - jak chce duńska tradycja - Gunhilda, małżonka Svena Widłobrodego - to jedna i ta sama osoba, nie sposób nie zachwycić się oszałamiającą wizją Cherezińskiej, która po mistrzowsku w Hardej Królowej łączy udokumentowane fakty, historyczną fikcję zawartą w sagach i legendach oraz to, co podpowiada jej własna wyobraźnia. Efekt bowiem jest iście fascynujący.

"Harda"

Autor: Elżbieta Cherezińska
Tytuł: "Harda"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2016
Ilość stron: 
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Postać Świętosławy, piastowskiej księżniczki, córki Mieszka, jest niezwykła z wielu powodów. W historii Polski przyjęło się nazywać ją Świętosławą, choć żaden z kronikarzy nie użył tego imienia w odniesieniu do córki Mieszka i siostry Bolesława Chrobrego. W tradycji skandynawskiej występuje jako Sigrida Storrada (islandzkie sagi) bądź Gunhilda (Dania), jednak czy pod tymi trzema imionami kryje się jedna i ta sama osoba?

Analiza źródeł historycznych epoki średniowiecza (głównie kroniki Thietmara i Adama z Bremy) utwierdziła Elżbietę Cherezińską w przekonaniu, że tak właśnie jest.  Losy tej Piastówny, królowej Szwecji, Danii, Norwegii i matki króla Anglii, postaci tak barwnej i kontrowersyjnej, której działania doprowadziły do potężnego konfliktu zbrojnego i przebudowy skandynawskiej sceny politycznej i która zapisała się nie tylko na kartach historii, ale też przeniknęła do ówczesnej kultury popularnej jako bohaterka sag, to gotowy scenariusz filmowy i niebywale wdzięczny materiał na powieść historyczną.

"Żelazne damy. Kobiety, które zbudowały Polskę"

Autor: Kamil Janicki
Tytuł: "Żelazne damy. Kobiety, które zbudowały Polskę"
Seria: Prawdziwe historie
Wydawnictwo: Znak Horyzont, 2015
Ilość stron: 428
Okładka: twarda

Wczesnośredniowieczna historia Polski, a zwłaszcza ta odnosząca się do początków naszego państwa, większości z nas nieodmiennie i niemal wyłącznie kojarzy się z postaciami dwóch Piastów: Mieszka I, który wprowadził Polskę do chrześcijańskiej Europy, i Bolesława Chrobrego, który ugruntował swą władzę koronując się na króla i czyniąc z Polski liczącą się potęgę. O życiu i dokonaniach pierwszych Piastów wiemy stosunkowo dużo, wszak przyjęło się uważać politykę za domenę mężczyzn i to właśnie o nich - zwycięskich wodzach, dalekowzrocznych dyplomatach, bezwzględnych, ale skutecznych władcach - opowiadają podręczniki historii. Inaczej historia obeszła się z piastowskimi małżonkami - w większości przypadków bezimiennymi żonami, córkami bądź siostrami władców wchodzących ze sobą w sojusze, sprowadzonymi do roli niewiele znaczących pionków na dynastyczno - politycznej szachownicy.

"Niewidzialna korona"

Autor: Elżbieta Cherezińska
Tytuł: "Niewidzialna korona"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2014
Ilość stron: 762
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Jeszcze do niedawna, śledząc z wypiekami na twarzy losy Plantagenetów, Tudorów czy Burbonów na kartach powieści takich tuzów beletrystyki historycznej, jak Philippa Gregory czy Christopher Gortner, mogłam jedynie marzyć, by znalazł się ktoś, kto z podobnym rozmachem, polotem i pasją zechciał napisać o polskiej historii. Wszak i nasze rodzime dzieje, kształtowane w równym stopniu przez chłodną, polityczną kalkulację, jak i gwałtowne namiętności czy wybujałe ambicje, obfitują w bratobójcze walki, zdradzieckie spiski, karkołomne sojusze lub zakulisowe intrygi, tak porywająco przedstawione przez mistrzów gatunku.

Moje żale i ubolewania skończyły się w chwili, gdy sięgnęłam po Koronę śniegu i krwi Elżbiety Cherezińskiej - powieść tak tętniącą życiem, barwną, soczystą i pod każdym względem zachwycającą, że po raz pierwszy w życiu poczułam autentyczną dumę z historii własnego kraju. Byłam wtedy przekonana, że to jedna z najlepszych powieści, jakie kiedykolwiek czytałam - dziś, mając świeżo w pamięci lekturę Niewidzialnej korony, jestem zdania, że palma pierwszeństwa należy się najnowszej powieści Cherezińskiej, która najwyraźniej - i ku mojej wielkiej radości - nie powiedziała jeszcze ostatniego słowa.

"Europa jest kobietą. Romanse i miłości sławnych Europejek"

Autor: Iwona Kienzler
Tytuł: "Europa jest kobietą. Romanse i miłości sławnych Europejek"
Wydawnictwo: Bellona, 2014
Ilość stron: 309
Okładka: miękka

Spoglądając na dzieje Europy wydawać by się mogło, że rola kobiet w kształtowaniu historii była raczej znikoma - wszak prowadzenie wojen i uprawianie polityki stanowiło domenę mężczyzn. Jednak nic bardziej mylnego; mimo ograniczonych praw i zależności od mężczyzn kobietom udało się zaznaczyć swoją obecność na kartach historii i zapisać w pamięci potomnych. Czy to stojąc u boku swych królewskich małżonków i wpływając na ich decyzje czy też sprawując rządy samodzielnie, kobiety kształtowały losy narodów, wszczynały wojny bądź przynosiły pokój, zawierały sojusze czy knuły intrygi, doprowadzały kraj do rozkwitu lub upadku - a wszystko za sprawą własnej inteligencji, nieprzeciętnej osobowości czy po prostu osobistego uroku.

"Gra w kości"

Autor: Elżbieta Cherezińska
Tytuł: "Gra w kości"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2010
Ilość stron: 397
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Po fantastycznym spotkaniu z piastowskimi książętami rodem z XIII-wiecznej Polski na kartach Korony śniegu i krwi, owładnięta potrzebą zakotwiczenia się w średniowiecznych, rodzimych klimatach, długo nie zastanawiałam się nad wyborem kolejnej lektury.

Gra w kości Elżbiety Cherezińskiej była dokładnie tym, czego potrzebowałam: mocno osadzoną w średniowiecznych realiach i naszej historii opowieścią z galerią barwnych, wyrazistych postaci, będącą brawurowym połączeniem autorskiej wizji i prawdy historycznej.

Fabuła powieści osnuta jest wokół wydarzenia, które przeszło do historii jako zjazd gnieźnieński, a w szerszym kontekście - wizjonerskiej, uniwersalistycznej idei Ottona III dążącego do stworzenia cesarstwa łączącego wszystkie chrześcijańskie kraje Zachodu. Miało ono składać się z czterech równoprawnych królestw Europy, a więc Italii, Galii, Germanii i niedawno ochrzczonej Słowiańszczyzny - i tu w orbitę zainteresowań cesarza wchodzi stale umacniający swą pozycję ambitny książę Bolesław, zdeterminowany wprowadzić swoje państwo na arenę międzynarodowej polityki, dzięki swej inteligencji i dalekowzroczności wyrastający na gracza pierwszej ligi, z którym liczyć muszą się kraje ościenne. Literacka wizja Cherezińskiej obejmuje okres pięciu lat na przełomie pierwszego tysiąclecia: od 997 roku, który zapisał się na kartach historii jako data męczeńskiej śmierci św. Wojciecha, do roku 1002, kiedy to po śmierci cesarza Ottona III Bolesław wyrusza na długotrwałą wojnę przeciw jego następcy, zakończoną pokojem w Budziszynie w 1018 roku.

"Miłości polskich królowych i księżniczek. Czas Piastów i Jagiellonów"

Autor: Iwona Kienzler
Tytuł: "Miłości polskich królowych i księżniczek. Czas Piastów i Jagiellonów"
Wydawnictwo: Bellona, 2012
Ilość stron: 294
Okładka: miękka

W dzisiejszych czasach już chyba tylko małe dziewczynki wierzą w to, że królewskie pary żyły ze sobą długo i szczęśliwie, a bycie królową wiązało się z cudownym, pozbawionym trosk, stanowiącym niekończące się pasmo przyjemności życiem. Tak naprawdę los królewskich małżonek był nie do pozazdroszczenia: najczęściej wydawano je za mąż we wczesnym dzieciństwie, nierzadko za nigdy wcześniej nie widzianego mężczyznę w wieku ich ojca lub dziadka, a ich główną rolą było obdarzenie władcy następcą tronu gwarantującego ciągłość dynastii, ewentualnie córkami, które, wydane odpowiednio za mąż, stanowiłyby rękojmię przyszłych sojuszy. Pomijane na kartach historii, żyły w cieniu królewskich małżonków; wykluczano je od sprawowania władzy traktując jak niepełnosprawne intelektualnie i moralnie, co miało wynikać z ich przewrotnej, kobiecej natury. Rzadko kiedy wspomina się o ich wpływie na losy kraju, politykę i męża, choć były przecież wśród nich kobiety mądre, inteligentne, wybitne, o silnej osobowości, niejednokrotnie bardziej nadające się do sprawowania rządów niż panujący monarcha; zwykle postrzegane przez pryzmat biografii władcy lub wspominane jedynie w jego kontekście. Iwona Kienzler na kartach niniejszej książki postanowiła przyjrzeć się roli w historii i życiu prywatnemu królewskich małżonek, córek i krewniaczek, którym przyszło dzielić życie z władcami z dynastii Piastów i Jagiellonów.

"Korona śniegu i krwi"

Autor: Elżbieta Cherezińska
Tytuł: "Korona śniegu i krwi"
Wydawnictwo: Zysk i s-ka, 2012
Ilość stron: 735
Okładka: miękka ze skrzydełkami

Nie daj Boże zjazd piastowski

Jeszcze nie tak dawno temu, zaczytując się we wspaniałej prozie historycznej Philippy Gregory, szczerze ubolewałam nad tym, że nasze polskie dzieje nie doczekały się autora, który z podobnym mistrzostwem, rzetelnością, fantazją, rozmachem i wyczuwalną na każdym kroku pasją potrafiłby o nich opowiedzieć. Przecież i na naszym słowiańskim podwórku nie brak intrygujących opowieści o dumnych królach, rywalizujących ze sobą możnych rodach, wpływowych mniszkach, rzucających klątwy biskupach, władczyniach owianych nimbem świętości, bratobójczych walkach i rycerskich turniejach! Aż żal nie wykorzystać drzemiącego w nich potencjału.

Na szczęście, po lekturze Korony śniegu i krwi, z ulgą, satysfakcją i dziką radością stwierdzam, że i pióru Cherezińskiej nie brak artyzmu charakterystycznego dla prozy Gregory, tego wyjątkowego polotu i dramatyzmu, które sprawiają, że powieści się nie czyta, ale się nią oddycha, że z każdą odwracaną stroną ma się ochotę na więcej, bohaterowie stają się bliscy niczym prawdziwi przyjaciele, a po zakończeniu lektury potrzeba co najmniej kilku dni, by na nowo zacząć funkcjonować w realnym świecie.