sobota, 21 lipca 2012

"Cadyk i dziewczyna"

Autor: Anna Bolecka
Tytuł: "Cadyk i dziewczyna"
Wydawnictwo: Czarna Owca, 2012
Ilość stron: 269
Okładka: miękka


Jeśli ocalimy z tej wojny tylko nasze ciała, to będzie o wiele za mało. Wybaczcie patetyczny ton. To, co tutaj przeżywamy, usprawiedliwia nawet najbardziej niezwykłe słowa. - pisze z getta do swoich przyjaciół po aryjskiej stronie miasta bohaterka powieści, Pola Rubin. Nie ją jedną życie postawiło przed tragicznym wyborem, nie tylko jej zawalił się świat wraz z nadlatującymi nad Warszawę bombowcami Luftwaffe. Poznajemy Polę w pierwszych dniach wojny jako młodą, pełną fantazji, beztrosko korzystającą z życia dziewczynę, która z nadzieją spogląda w przyszłość, zaś poszukując prawdziwej miłości angażuje się w niezobowiązujące związki z kolejnymi mężczyznami. Wybuch wojny zbiega się z kolosalnymi zmianami w jej życiu; lekarstwem na jej pozorną beztroskę, wewnętrzne niezadowolenie ze stylu życia, duchową pustkę i poczucie braku sensu istnienia staje się gwałtowne i płomienne uczucie, które spada na nią jak grom z jasnego nieba.
Podczas wakacji w Otwocku Pola poznaje niemieckiego Żyda, Jakuba Steina, psychochiromantę pracującego w uzdrowisku dla żydowskich dzieci, który staje się miłością jej życia. Uczucie to całkowicie ją odmienia, dziewczyna dojrzewa i planuje przyszłość u boku ukochanego. Niestety, okrutna rzeczywistość brutalnie wkrada się w ich związek - Pola na wieść o bombardowaniu Warszawy postanawia wrócić do stolicy, by przetrwać trudny czas wraz z rodziną. To, co zastaje po powrocie, przerasta jej najgorsze oczekiwania i najbardziej koszmarne wyobrażenia; zachowania ludzi i ich reakcje zmuszają Polę do udzielenia sobie odpowiedzi na pytania, nad którymi dotąd się nie zastanawiała; choć czuje się Polką, w świetle praw ustanowionych przez nazistów i w oczach ludzi, których znała przez całe swoje życie, jest Żydówką, a więc kimś gorszym, wyjętym spod prawa, skazanym na śmierć przez sam fakt istnienia. Dziewczyna próbuje się buntować przeciw tej jawnej niesprawiedliwości - nie dopuszcza do siebie myśli, że jest jedną z tych obszarpanych, wychudzonych, zaszczutych mieszkańców żydowskiej dzielnicy, nie nosi opaski z gwiazdą Dawida, udaje, że wojna jej nie dotyczy. Jednak kolejny splot okoliczności wpływa na życie Poli w dramatyczny sposób. Śmierć ukochanego, przyjaźń z córką chasyda Chawą i rozmowy z cadykiem Rachmielem sprawiają, że dziewczyna próbuje na nowo odkryć swoją tożsamość, określić, kim jest - nie tylko dla innych, ale przede wszystkim dla siebie i zadecydować, co jest dla niej najważniejsze. Decyzja, jaką podejmie, zaważy w dramatyczny sposób na jej dalszym życiu, jednak dla Poli istotne jest to, że może sama wybrać swój los.

Cadyk i dziewczyna to przejmująca i realistyczna powieść osadzona w koszmarnych realiach II wojny światowej. Tłem życiowych zmagań, dramatycznych wyborów i moralnych rozterek bohaterów jest ponura rzeczywistość okupowanej stolicy po obu stronach muru oddzielającego żydowską i aryjską część miasta. Anna Bolecka przedstawia przeplatające się wzajemnie losy grupki Żydów, Polaków i Niemców uwikłanych we wspólną, bolesną Historię; bohaterowie zmuszeni są odnaleźć się w nowej rzeczywistości, spróbować ją zrozumieć, określić siebie, na nowo ustalić priorytety, a przede wszystkim - odnaleźć w niej sens i przeżyć. Wybory poszczególnych bohaterów bardzo się od siebie różnią; państwo Rubinowie z godnością poddają się wyrokom losu szczęśliwi, że do końca mogą być razem; rebe Icchak waha się, czy powinien pozostać ze swymi współwyznawcami na pewną śmierć w Warszawie, czy też ratować się i wraz z rodziną wyjechać do Ameryki; Chawa, jego córka, bodaj pierwszy raz w życiu zmuszona do samodzielnego podjęcia decyzji staje przed trudnym wyborem między posłuszeństwem a miłością; rebe Rachmiel, wobec ogromu nieszczęść i cierpienia swojego narodu przeżywa kryzys wiary; niemiecki oficer Abwehry, major Brock, ze względu na swoje mieszane pochodzenie z narażeniem życia angażuje się w pomoc rodzinie cadyka - choć czuje się Niemcem i chce służyć swojej ojczyźnie, dostrzega ogrom zła, jakie spowodowali naziści; ludzkie odruchy i poczucie obowiązku wywołują w nim rozterki, z którymi nie potrafi się uporać.
Autorka niezwykle realistycznie i z ogromnym zaangażowaniem emocjonalnym kreuje sylwetki bohaterów; ich biografie są wzorowane na losach postaci autentycznych, co tylko dodaje powieści realizmu, ale i tragizmu. Dla głównej bohaterki, Poli Rubin, pierwowzorem była postać holenderskiej Żydówki Etty Hillesum, która opisywała swoje życie w okupowanym Amsterdamie w latach 1941 - 1943 i która zginęła w Oświęcimiu w wieku 29 lat. Wzorowani na postaciach rzeczywistych są również rebe Icchak i rebe Rachmiel oraz niemiecki oficer, który zaaranżował ucieczkę cadyka z okupowanej stolicy.

Cadyk i dziewczyna nie jest lekturą łatwą już choćby przez wzgląd na poruszaną tematykę. Autorce znakomicie udało się dostroić do jej tonu - styl i język nie brzmią fałszywie, ani patetycznie, ani przesadnie ponuro czy cierpiętniczo. Słowa wypowiadane przez bohaterów lub ich przemyślenia wyrażają po prostu rozterki, uczucia i emocje ludzi wrzuconych w sam środek koszmaru, zmuszonych do walki o przetrwanie, godność i zachowanie człowieczeństwa oraz podejmowania decyzji, do których nikt nigdy nie powinien być przymuszany. Rozpiętość zachowań i reakcji jest całkiem spora, ważniejsze jednak jest to, że zostały one poddane niezwykle gruntownej i wnikliwej analizie, która pozwala wczuć się w psychikę bohaterów oraz uczestniczyć w ich wyborach i dylematach. Autorce należą się wyrazy uznania - trzeba niezwykle lekkiego pióra, doskonałego opanowania warsztatu pisarskiego oraz sporej dozy empatii, by tego dokonać. Anna Bolecka poradziła sobie z tym zadaniem z wdziękiem, wrażliwością i naturalnością tworząc niezapomnianą, pełną psychologicznej głębi, poruszającą lekturę wnoszącą powiew świeżości w nieco już wyeksploatowaną - trzeba przyznać - wojenną tematykę. Gorąco polecam, gdyż naprawdę warto.

I tylko Bóg przechowa nasze łzy

Moja ocena: 4/5



za książkę serdecznie dziękuję Wydawnictwu Czarna Owca :)

12 komentarzy:

  1. To coś dla mnie. Dopisuję tytuł do listy:)

    OdpowiedzUsuń
  2. Ostatnio skusiłam się na książkę ,,Żniwo gniewu'' i choć była osadzona w czasach II wojny światowej, to jednak przypadała mi ona do gustu, dlatego tym razem również zaryzykuje szansą poznania "Cadyka i dziewczyny".

    OdpowiedzUsuń
  3. Powieść wydaje się być dobra dla mnie, dlatego, że bardzo lubię tematykę II wojny światowej. Bardzo jestem ciekawa losów Poli i tego, czy odnajdzie w końcu swoją tożsamość. Ciekawa jestem także tego, co się stanie z Polą i innymi bohaterami, m.in. niemieckim oficerem, który pomaga Żydom.
    Jeśli tylko będę miała możliwość z ogromną ciekawością po nią sięgnę.

    OdpowiedzUsuń
  4. takich książek nigdy dość
    pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
  5. Temat bardzo ciężki ale chciałabym przeczytać tą książkę. Tym bardziej że zahacza o moje rodzime miasto. A z tego co piszesz jest bardzo wartościową pozycją.

    OdpowiedzUsuń
  6. II wojna światowa doczekała się wielu podobnych powieści, bardzo rozchwytywany temat. Niestety jakoś nie bardzo na chwilę obecną mam ochotę na podobne dzieła.
    Pozdrawiam! :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Tego typu powieści, bardzo emocjonalne, na dodatek osadzone w bardzo bolesnym dla świata czasie ,wzbudzają moje zainteresowanie, tym bardziej, że patrzę na ten temat przez doświadczenia własnych bliskich, moja babcia przeżyła dwie wojny i często opowiadała o tych trudnych latach. Chętnie poznam losy ludzi zamkniętych na stronicach tej książki.
    Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
  8. Ja mimo pozytywnej recenzji spasuję, bo ostatnio nie mam ochoty na taką tematykę ;)

    OdpowiedzUsuń
  9. Kiedyś po to sięgnę ale nie teraz. Trzeba sie do tej książki przygotować:P

    OdpowiedzUsuń
  10. Totalnie nie moja tematyka. ;(

    OdpowiedzUsuń
  11. Za to bardzo moja tematyka ;)

    OdpowiedzUsuń
  12. Faktycznie nie jest to lektura łatwa. Na pewno wymaga pełnego skupienia czytelnika. Myślę, że na wakacje to nie dla mnie, ale po wakacjach jak najbardziej! :)

    OdpowiedzUsuń

Spam, reklamy, wulgaryzmy i wypowiedzi niezwiązane z tematem będą natychmiast usuwane.